Του Αρχιμ. Ιακώβου Κανάκη
Η Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα που διανύουμε χωρίζεται σε δύο μέρη: ξεκινάμε από την Κυριακή των Βαΐων το απόγευμα και φτάνουμε μέχρι τη Μεγάλη Πέμπτη το πρωί, που γίνεται η Θεία Λειτουργία, και από τη Μεγάλη Πέμπτη, με την Ακολουθία Των Παθών, μέχρι το Μεγάλο Σάββατο. Στα δύο αυτά μέρη μπορούμε να την χωρίσουμε, αν και όλο είναι ένα και η Μεγάλη Εβδομάδα ένα πράγμα είναι όλη, αλλά την χωρίζουμε με αυτόν τον τρόπο, γιατί σε αυτό το πρώτο μέρος έχουμε μια μετάβαση στο δεύτερο, και πάλι οι πρώτες μέρες της Μεγάλης Εβδομάδας μάς προετοιμάζουν για τα υψηλότερα που θα γίνουν τη Μεγάλη Πέμπτη, τη Μεγάλη Παρασκευή και το Μέγα Σάββατο.
Η Εκκλησία μας, μέσω της υμνολογίας της, μάς παρουσιάζει στους ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδας πρόσωπα – πρότυπα, κάποια από τα οποία μας καλεί να μιμηθούμε και κάποια άλλα τα οποία μας λέει να είναι παραδείγματα προς αποφυγήν. Ο Ιωσήφ ο Πάγκαλος, όπως ονομάζεται, η πόρνη γυναίκα, οι Μυροφόρες, ο ληστής επί του Σταυρού, είναι από την μια μεριά, πρότυπα. Μας προβάλλει πρόσωπα η υμνολογία. Από την άλλη μεριά, ο Ιούδας, οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι, ο ευμετάβολος όχλος, είναι παραδείγματα προς αποφυγή.
Όμως, ας σταθούμε λίγο αρχικά σε αυτό το πρόσωπο, τον Ιωσήφ, ο οποίος ζει προ Χριστού, ο Ιωσήφ ο Πάγκαλος. Αυτός, ενώ είναι ενάρετος, δεν έχει την χαρά και την ευλογία να δει τον Χριστό. Είναι πολλά χρόνια προ Χριστού που έχει κοιμηθεί, δεν είναι στη ζωή. Δεν έχει την χαρά να αγγίξει τον Ιησού, αυτό δηλαδή που θα χαρούν πολύ οι Απόστολοι αργότερα. Όμως, οι αρετές του, η πίστη του, η θυσιαστικότητά του, τον κάνουν να προεικονίζει το πρόσωπο του Χριστού στην Παλαιά Διαθήκη. Τον βλέπουμε να διώκεται, να συκοφαντείται, να κινδυνεύει, να είναι η δική του στάση, μια στάση αγάπης και συγχωρητικότητας προ Χριστού, προ της Σαρκώσεως, δηλαδή. Είναι Χριστιανός προ Χριστού εκείνος.
Άλλο πρόσωπο είναι αυτή η πόρνη γυναίκα η οποία πηγαίνει, κλαίει στα πόδια του Χριστού και με τα μαλλιά της σκουπίζει τα πόδια του Χριστού. Αυτή η γυναίκα δεν μας αποδεικνύει μόνο μια πίστη, μια μετάνοια, ως πρόσωπο μόνο. Μας ενδιαφέρει, γιατί ο Χριστός, με αφορμή αυτή τη γυναίκα, κάνει ένα άνοιγμα στους «εκτός», στους μη δεδομένους. Δηλαδή, όχι στους εκκλησιαζόμενους, θα λέγαμε σήμερα, αλλά σε αυτόν που περνά αδιάφορος έξω από την εκκλησία, αλλά κάποια στιγμή αισθάνεται ότι δεν είναι ο χώρος του εκτός της Eκκλησίας.
Βεβαίως, και ο ληστής επί του Σταυρού, ο οποίος τι έρχεται να μας αποδείξει; Ότι δεν είναι ίδια η ώρα για τον καθένα για να πιστέψει. Άλλος πιστεύει από μωρό παιδί, άλλος στην εφηβεία του, άλλος μετά την εφηβεία και άλλος λίγο πριν πεθάνει. Όμως, είναι δεκτή η μετάνοιά του και μάλιστα είμαστε βέβαιοι για την ύπαρξή του στον Παράδεισο αυτού του ληστή, γιατί του το είπε ο Χριστός επί του Σταυρού, «από σήμερα μαζί μου», του λέει. Για κοιτάξτε εδώ μάθημα. Δεν το λέει σε κανέναν από τους ενάρετους. Βάζει αυτόν που είναι ληστής και για την εποχή εκείνη ο ληστής δεν είναι μόνο ληστής, είναι κακούργος πραγματικά. Είναι κλέφτης. Έχει παραβατική συμπεριφορά σε πολλά πράγματα κι όμως του λέει, βλέποντας τη μετάνοιά του, «από σήμερα εσύ μαζί μου».
Η υμνολογία, όμως, μας λέει και για τα αρνητικά πρότυπα. Και αυτή, βεβαίως, τη συμπεριφορά του Ιούδα, την καυτηριάζει, την προδοσία του Ιούδα! Ο οποίος τι κάνει; Γνωρίζουμε ότι ο Ιούδας είναι φιλάργυρος και η φιλαργυρία τον έκανε να προδώσει τον Χριστό. Δεν είναι ακριβώς έτσι, ωστόσο. Η φιλαργυρία υπάρχει, αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι ο Ιούδας έχει ένα άλλο σαράκι μέσα του. Είναι κι άλλοι που το είχαν. Δε μπορεί να δεχθεί το άνοιγμα του Χριστού στα έθνη. Ο Ιούδας θέλει εγκλωβισμένο τον Χριστό στους Ιουδαίους. Όταν τον βλέπει να ανοίγεται και να μην κοιτάει μόνο αυτό που λέμε τους πατριώτες, τους συμπατριώτες αλλά και ότι το κήρυγμά του, ο λόγος του, η θυσία του, αφορά στην οικουμένη, αυτό δε μπορούν να το αποδεχτούν. Είναι αυστηρά εγκλωβισμένοι σε έναν Ιουδαϊσμό, ο οποίος δεν δέχεται άλλους.
Ένα άλλο αρνητικό παράδειγμα είναι οι μαθητές. Το άτολμο των μαθητών. Υπάρχει ένα πολύ ωραίο τροπάριο που το αποδίδει: «Πέπαυται τόλμα Μαθητών, Αριμαθαίας δὲ αριστεύει Ιωσήφ…». Μετά την Σταύρωση από την δίκη ήδη του Χριστού, οι μαθητές έχουν φοβηθεί, σχεδόν έχουν εξαφανιστεί, γιατί αναζητούν τώρα και όποιους ήταν γνωστοί του Ιησού. Οπότε, έχουν κρυφτεί. Βέβαια, οι μαθητές, όπως ξέρουμε, δεν έχουν λάβει ακόμα την Πεντηκοστή, δεν έχουν λάβει το Άγιο Πνεύμα, όμως κρύβονται από φόβο. Και εκεί που κρύβονται οι μαθητές που ήταν πάντοτε κοντά και είδαν τόσα θαύματα, και είδαν όλους αυτούς τους παράλυτους να σηκώνονται, τους τυφλούς, τους χωλούς και περιμέναμε από αυτούς απευθείας την ομολογία και ενώπιον του Πιλάτου και των αρχών, εκείνοι κρύβονται και εμφανίζονται κάποιες γυναίκες. Οι μυροφόρες γυναίκες οι οποίες φεύγουν και πάνε πρώτες στον τάφο με φόβο, αφού παίρνουν πολύτιμο μύρο στα χέρια τους, πάνε να βρουν αυτές τον τάφο. Πού εμφανίζονται αυτές, οποία δύναμη;! Πού την βρήκαν τη δύναμη; Τη δύναμη αυτή την δίνει ο Θεός. Είναι μαθήτριες του Χριστού, συνεργάτιδες και είναι πάντοτε μαζί Του.
Και, βεβαίως, η κορύφωση γίνεται κάτω από τον Σταυρό, όπου έχουμε τον Ιωάννη, τον μαθητή του Χριστού, τον ηγαπημένο, και την Παναγία Μητέρα, οι οποίοι, σύμφωνα με το κατά Ἰωάννην Ευαγγέλιο, στέκονται δίπλα, κάτω από τον Σταυρό του Χριστού και εκεί γίνεται κάτι συγκλονιστικό: εκεί, η Παναγία μάς υιοθετεί. Λέει ο Χριστός από τον Σταυρό στον Ιωάννη: «Ιδού η μήτηρ σου» (Ἰω., ιθ’ 26-27), αυτή είναι η μάνα σου. Και στην Παναγία: «Ίδε ο υιός σου» και εκείνη την ώρα ο Ιωάννης εκπροσωπεί το ανθρώπινο γένος. Δηλαδή, μας υιοθετεί η Παναγία με την εντολή του Χριστού, δηλαδή είμαστε παιδιά της από εκείνη την ώρα και έχουμε πλέον Μητέρα. Δε μας αφήνει ορφανούς. Μας εμπιστεύεται στην μητέρα του.
Πηγή: Κιβωτός της Ορθοδοξίας
